5. Atala : Agronomia ikerketak laborariak klimaren nahastearen eraginei egokitzen laguntzen dituenean

Lasako Xubialdea etxaldean, erresistentzia handiko mahats-barietateak benetako baldintzetan probatuz, Battitt eta Stéphanie Ybargarayk ekin diote mildiuaren aurkako borrokari, beren pasioaz bizitzen jarraitzeko.

Eguneratzea:2025(e) ko urriaren 15a

Zerrendara itzuli Berriak

Mahats-bilketaren bezperan, badakite jadanik « uzta eskasa izango dela ». Gutxienez %50eko galera. Zergatia? Mildiu izeneko onddoa, Ipar Amerikatik heldua eta Euskal Herrian errotua, hostoen azpitik sartzen da eta kalte handiak eragiten ditu mahastietan, bereziki Irulegi AOPkoetan. « Hezetasun handiagoarekin eta tenperatura altuagoekin, onddoa bere erosotasun-eremuan da eta etengabe hedatzen da. Moralki nekagarria zen », aitortzen dute Battitt eta Stéphanie Ybargaray, Lasako Xubialdea etxaldeko « laborari, mahastizain eta teistak ».

Xubialdea etxaldea da Ipar Euskal Herrian mahats-barietate hibrido hauek probatzen ari diren lau baserrietako bat.
Legenda : Xubialdea etxaldea da Ipar Euskal Herrian mahats-barietate hibrido hauek probatzen ari diren lau baserrietako bat. CAPB

Ekintza-erreakzioa

Mahastien gaitz honen aurrean, ikerketa agronomikoaren bilakaerarekiko sentikorrak diren laborari hauek erabaki dute ekitea: mildiuaren aurkako erresistentzia duten mahats-barietateak benetako baldintzetan probatzea. Orain arte, maldan dauden mahastietan Irulegi AOPk baimendutako mahats zurien barietateak landatzen zituzten: gehienbat petit manseng eta gros manseng. Aukeratu zuten landaketa-dentsitate handiko mahastia (hektareako 10.000 landare), laborantza biologikoan. Kalitate aldetik onak, baina mildiuaren aurrean ahulak. « Gaur egun, 20 tratamendu behar dira, eta duela 20 urte gehienez 12 egiten genituen. Hori ez da jasangarria », dio Battitt-ek.

Beraz, klima-aldaketaren erasoen aurrean lasaiago egoteko —ekaitzak edo euri handiak iristean— eta mahastia lantzeko plazera berreskuratzeko, bikoteak mildiuaren aurkako erresistentzia duten barietateen aldeko apustua egin du, ikertzaile frantses, aleman eta italiarrek probatuak. « Maiatzean, 18 aretan 850 floréal eta 1.000 pinot Iskra landare jarri nituen », azaltzen du Battitt Ybargarayk. Bi barietate horien indargunea? Erresistentzia poligenikoa: « bi gene natural dituzte mildiuaren aurka, eta horrek konfiantza handiagoa ematen digu », gehitzen du Stéphaniek. Mahats-barietate erresistenteak mildiua nekrosatzen du, haren erasoak geldiaraziz. « Onddoak ezin du gehiago hedatu. Nahikoa da gazte landare hauen bizitasuna ikustea denboraldi bukaeran! », dio Battitt-ek, kimu gazte bat laztantzen duen bitartean. 

Stéphanie eta Battitt Ybargarayk maiatzean landatutako mahats-barietate erresistente berrien zaintza egiten dute.
Legenda : Stéphanie eta Battitt Ybargarayk maiatzean landatutako mahats-barietate erresistente berrien zaintza egiten dute. CAPB

Arrazoiaren hautua

Mahats-barietate hibrido horiekin egindako ardoa dastatzeko, hiru laborantza-urte itxaron beharko da, 2027ra arte. « Bai, agian ardoak zapore desberdina ukanen du, baina guk gure etxaldearentzat zuzenena zena egin dugu. Ekologiaren errespetuan oinarrituta », azpimarratzen du Stéphaniek. « Eta gure lurreko mozkinekin bizitzen jarraitzeko. » Arrazoiaren hautua izan da, beren lurraren eta Xubialdea etxaldearen errealitatera egokitua, Arnegi haranaren bihotzean kokatua, mendien magalean, ibai baten ondoan eta freskoagoa den eremu batean. « Baserri bakoitzak bere historia eta bere errealitatea ditu. Guk gure ustez egokiena egin dugu etorkizunari eta klima-aldaketaren gorabeherei aurre egiteko. »

Ikusi webserieko atal guziak

Orain