Be protegeishen los nostes arrius !
Aqueth episòdi navèth de l'emission Zaleak, coprodusida dab TVPI, que met endavant duas iniciativas miadas suu terren entà protegir los cors d'aiga de País Basco. accions portadas per pescaires e deus agricultors amorós de la natura qui vòlen preservar ua ressorsa indispensabla a la lor activitat.
Actualizat lo : 24 October 2025
Qu'ei un tribalh de hromiga qui mia suu bacin-versant de Niva l'Associacion entà la Pesca e la Proteccion deu Miei Aqüatic. Sus centenas de quilomètres, aqueths pescaires passionats que desbrossan, que retiran los encombrants e que tiran a pielas los amàs de tèrra e de dèishas qui obstrueishen los arrius petits.
Cartografiar lo miei
Lo temps b'ei comptat ! Lo periòde de reproduccion de la trueita fario, ua de las espècias emblematicas deus lòcs, que debuta a la mieitat de noveme . « Puish, ne's poirà pas mei interviéner ! », qu'explica Brice Sylvain, tecnician arriu entau compte de l'associacion. Aqueths amainatjaments petits que deven perméter d'assegurar la reconnexion enter tots los afluents e facilitar la circulacion deus peishs. « Que s'espèra qu'aqueth còp petit de poç va ajudar a la reproduccion de l'espècia ! » A travèrs aqueras intervencions, l'AAPMA que realiza tanben un diagnostic generau de l'estat de santat deus cors d'aiga. « Que s'espia mantun aspècte : la continuitat ecologica mes tanben tanben las perturbacions naturaus, domesticas, industriaus o agricòlas », precisa lo cargat de mission. Un long e preciós tribalh de cartografia qui permet puish aus diferents actors, institucionaus o privats, d'agir eficaçament entà la preservacion deus mieis naturaus en ciblant las zònas mei sensiblas.
Un monde agricòla engatjat
Protegir l'aiga, qu'ei tanben l'ambicion d'ErrekAgri . Portat per la Comunautat País Basco, aqueth programa qu'acompanha los agricultors arriberans d'un cors d'aiga a la mesa en plaça de bonas practicas. « Que's finança operacions de mesa en défens deus arrius, de creacion de punts d'abeverada o de crompa de que tenda de compostatge entà evitar ua contaminacion bacteriologica qui vieneré deus animaus o deu hems. E, despuish 2023, que s'ajuda tanben a realizar estauvis d'aiga dab l'estocatge d'aiga de ploja o la remesa en estat de honts », presenta Lara Brion, responsabla deu projècte. Las iniciativas que nèishen generaument d'ua presa de consciéncia de l'agricultor. Qu'ei lo cas d'Ugo Alberbide, un joen neuridor installat a Hélette. « Abans, lo bestiar qu'anava dirèctament béver l'aiga a l'arriu. E aquò que hasèva mantua annada qui remarcavi que la qualitat de l'aiga èra pas incredibla », ce con·hèsse. En 2022, qu'engatja òbras sus la soa bòrda . Que hè installar bacinas granas qui pompan e que filtran l'aiga de las duas honts adjacentas, gràcias a panèus fotovoltaïcs. Un sistèma qui presenta nombrosas vertuts. « Que permet de melhorar la qualitat de l'aiga d'abeverada e que securiza tanben la quantitat d'aiga portada a las vacas », sustot en estiu on las bèstias pòden béver dinc a 150 litres d'aiga per dia cadua. En parallèla, qu'amainatja tanben punts de passatges securizats entà evitar que lo son tropèth trepeja pas, que contamina o qu'obstrueish lo cors d'aiga quan ac travèrsa.
Com eth, près de cinquanta autes agricultors que's son dejà engatjats aus costats de la Comunautat d'Aglomeracion. accions qui an un impacte positiu sus la biodiversitat e los ecosistèmas naturaus mes tanben sus l'aiga qui bevem. « Uei, la mieitat de l'aiga consumida au País basco qu'ei prelevada dirèctament dens los cors d'aiga. Mei aquera aiga qu'ei neta, mensh qu'i a de còst entà la tractar e la dépolluer puish », que rapèra Lara Brion . En junh darrèr, las condicions d'autrei de las subvencions entà las maraichers e los arboricultors de País Basco que son estadas espandidas . Las ajudas deu programa ErrekAgri que pòden d'ara enlà anar dinc a 60% deu còst de las òbras, plafonadas a 40 000 euros (en plaça de 40% e 30 000€ abans).
Véder lo reportatge de Zaleak en integralitat