Benvenguda a Baskasetur, lo centre culturau basco d'Islàndia
A Djùpavik, fiòrd reculat deu nòrd-oèst d'Islàndia, dens la region de las Westfjords, ua anciana usina de harenc qu'a deishat plaça au centre culturau basco d'Islàndia. Qu'ei estat inaugurat lo 20 de seteme darrèr sagerant las destinadas d'aqueths dus pòbles.
Actualizat lo : 3 February 2026
Despuish Reykjavik - lo capdulh -, cinc òras de rota que hèn besonh entà ganhar Djùpavik, fiòrd reculat deu nòrd-oèst d'Islàndia. Aquí, dens aqueth endret improbable on viven dus abitants a l'annada - 12 en hauta sason - que vibra d'ara enlà l'amna basca, en omenatge aus marins partits caçar la balena. Benvenguda a Baskasetur, lo centre culturau basco d'Islàndia.
Un episòdi sagnós
Un ligam duradís enter los dus pòbles qu'ei nodat . Pr'aquò, l'istòria qu'avèva mau començat . « Tot que pausa a la partença sus un episòdi sagnós, que narra Denis Laborde, president de l'associacion Haizebegi. En 1615, tres balenaires deu Gipuzkoa que hasón naufragi dens la region de Strandir en seguit d'ua tempèsta. 83 marins que suberviscón . Mes, 31 qu'estón massacrats per la populacion locau entà aver pres peish secat. » Un libe narrant lo raconte qu'ei estat publicat per Haizebegi (Islàndia, 1615 : Spánverjavígin, Lo massacre deus bascos, per Jón Guðmundsson, tradusit en francés per Mathilde Morin. Baiona, Haizebegi qu'editàvam, 2024) e un reportatge qu'ei estat realizat per França 3 Euskal Herri.
Roganhat per la culpabilitat, Ólafur Jóhann Engilbertsson, un mainatge de la region, qu'a desirat har la lutz sus aquera istòria. Lo bibliotecari que crea l'Associacion basca islandesa . En 2015, que hè erigir ua estela commemorativa dens lo vilatge pròche de Hólmavík e que hè abolir un decret autorizant los islandés a… tuar los bascos. Desirós de crear un centre culturau, que descobreish per asard que l'usina de pesca industriau en deseréncia deu vilatge desertic de Djùpavik qu'ei a véner.
Aus costats de l'Universitat de las Westfjords, la soa associacion que contacta los obradors navaus d'Albaola e Haizebegi. Amassa, que lançan lo projècte Baskasetur, retienut per la Comission europèa peu son programa Euròpa creativa. Que'us atribueish près de 350 000 euros .
« Desvelhar l'istòria maritima »
« Qu'avem desirat desvelhar l'istòria maritima qui uneish aqueras duas nacions, mes tanben la lor quista comuna en favor d'ua mei grana reconeishença institucionau, l'estacament a la lor lenga, de las credenças popularas similaras, la de las Broishas… » Segon Denis Laborde, Baskasetur que hè tanben pròva de « l'entrepreneuriat basco » deu XV au sègle XVII. « Aqueths enterprenedors qu'an afretat deus vaishèths, metent suu saber-har deus carpentèrs. Lo tot dens un apròchi holistique, ce conta. Aquestes que partivan dens los bòscs s'inspirar de la fòrma deus arbos entà bastir lo sòcle deu batèu. » Que rapèra tanben lo tribalh deus marins entà caçar los cetacèus, recuperar la lor grèisha e la hóner en òli.
Lo prumèr deus tres silos reabilitats qu'arcuelh lo musèu dedicat ad aquera istòria de la pesca basca . « los bascos que son longtemps estats los sols a caçar a l'oèst de l'isla entà seguir lo traçat de las balenas ; los bretons e los normands que privilegiavan la còsta qu'ei », rembobine l'antropològue. Las flotilhas que partivan de Pasaia, dab equipatges mixtes : capitans de Baiona, Biàrritz, Saint-Palais. A la debuta deu XVII, que's comptava près de 90 vaishèths dens aqueras aigas de l'oèst islandés .
Dens la pèça que trona ua replica de la txalupa bastida per Albaola dens l'encastre d'un obrador participatiu. Dens un aute silo, un espaci d'interpretacion culturau qu'ei dotat d'instruments fabricats a partir de dèishas recuperadas dab escolans. concèrts organizats per Haizebegi qu'i son estats balhats . Un centre d'art contemporanèu que completa la proposicion artistica . L'istòria ne s'arrèsta pas aquí . perquisicions que son en cors aquí on los balenaires se son ahonsat en 1615. « los cercaires qu'espèran trobar ua espava, ne tirar plans. » Deu lor costat, deus cercaires, dont los deu centre Iker a Baiona, que tribalhan suus glossaris basco-islandés creats entà facilitar los escambis comerciaus d'alavetz. « Tres d'enter eths que son estats retrobats a… l'universitat de Harvard, que s'amusa Denis Laborde . Un ric colleccionaire american que'us avèva recrompats a un armator american . De qué conferir ua dimension internacionau ad aquera aventura. »
