En Oztibarre, hemnas que hèn evoluar los còdis deus carnavals bascos

Basandereak que hè partida deus laureats de l'aperet a projèctes Plazandere, lançat per la Comunautat d'aglomeracion País Basco entà valorizar la plaça de las hemnas en miei rurau. « Qu'ei sustot aqueth aperet a projèctes qui a acabat de'ns motivar, qu'indica Eztitxu Lascor, l'ua de las pòrta-paraulas de l'associacion, aus costats d'Alicia Bassagaisteguy. « Que ns'èram dejà retrobadas au parat deus 50 ans deu grop de dança de la vath, e que desiràvam recrear ua dinamica a l'entorn deus carnavals, deus Ihauteri. La nosta ambicion qu'èra de recélébrer lo solstici d'ivèrn dens la vath, de relançar aquera rica cultura basca ivernau, aqueths mites e aqueths personatges quauque drin esfaçats de la vath aquestas annadas. » 

Basandere, figura centrau e reivindicada 

Dejà, en 2020, deus actors de la vath qu'avèvan relançat los Libertimendua, espectacle celebrant l'arribada de la prima. Entà las hilhas de Basandereak, l'idèa qu'ei de reméter endavant la cultura de las joaldun, sonaires de campanas e personatges fars deu carnaval, devath ua version mei femenina, en se reapropriant lo personatge de la basandere, literaument, « la dauna sauvatja ». 

Çò que'us diferéncia deus grops de joaldun tradicionaus ? Lo costume, forçadament, lo de la basandere, e sustot lo son capèth. « lo noste capèth que manlhèva mei au mite de la sorgin (la broisha en basco), dab ribans plan colorats, deus òs e cranis entau costat que basè justament, mes tanben entà simbolizar lo ligam a la natura e aus animaus », ce descriu.

Entà la rèsta, quan se lançan dens las carrèras e carreròts deus vilatges bascos, qu'ei la quitament gestuau e lo medish desfilat qui s'auhereishen aus uelhs deus espectators. Ua gestuau apresa aus costats deus ancians de la vath e de las joaldun d'Anhaux. Qu'ei tanben aus lors costats qui an descobèrt com nodar las campanas, e a se produsir entà la lor prumèra sortida. Qu'an tanben hèra aprés au contacte de Thierry Truffaut, especialista reconegut deus carnavals en País Basco.

Ua preséncia de mei en mei afirmada suu territòri 

L'ua de las lors prumèras prestacions qu'a pres entà decòr Espelletenia, bar-restaurant de Larceveau dens l'encastre de l'eveniment Debrien qui a organizat dab l'associacion Baipelletenia. En 2025 las hemnas de Basandereak qu'an encadenat las sortidas : lo carnaval d'Anhaux, la jornada Bekat'uros, entaus drets LGBT, de Tardets, Nafarroaren eguna, l'Aberri eguna, Eguberri gaualdia organizat per Oztibarreko ikastola, la jornada de la hemna a Baiona organizada per la planificacion familiau, Gudari eguna a Ostabat….   

Que poirén tanben participar au carnaval qui considèra d'organizar dens la vath lo grop de dança locau Bunuztar Xoriak.

Aute temps hòrt dens lo lor calendari de sortidas : la partença de la korrika de Tardets. « Ua reconeishença beròja » estima Eztitxu. 

Si a la partença, lo lor grop Basandereak n'èra pas compausat que de hemnas - atjadas de 20 a 40 ans quauques òmis que serén uei interessats entà los rejúnher. « Qu'ei ua plan bona causa » que's regaudeish Eztitxu, qui apèra, per la lor pagina instagram Oztibarrekobasandereak, tota persona desirant dinamizar la cultura en Oztibarre a los rejúnher. L'aperet qu'ei lançat .