Episòdi 1 - « Que cau bastir navèths racontes tanben impactants com lo mite deu pabalhon e de l'auto »
Director generau deu Pòle metropolitan Nantas-Sant Nasari, Frédéric Vasse que mia experimentacions suu son territòri entà renovelar l'espiar sus l'amainatjament e l'abitat en associant elegits, cercaires e ciutadans. Que'ns presenta lo son metòde e los prumèrs ensenhaments qui'n retira.
Actualizat lo : 30 June 2025
Que'ns Podetz explicar purmèr çò qui ei lo Pòle metropolitan Nantas-Sant Nasari ?
Lo Pòle metropolitan Nantas Sant Nasari qu'ei ua atruna de cooperacion enter cinc intercomunalitats qui an decidit de s'associar entà pensar a la bona escala las questions granas de l'amainatjament deu territòri. La nosta mission que pausa sus un triptic : Cooperar, com miam los elegits a pensar amassa l'aviéner deu territòri, de cap aus verdigòus de las metamorfòsis climaticas e sociaus a l'òbra. Amainatjar, que pilotam l'elaboracion deu futur SCOT (Esquèma de Coheréncia Territoriau) qui ei la traduccion operacionau d'aquera vision. E lo darrèr, experimentar. Suus subjèctes complèxes, çò qu'apèri los punts durs o las dolors deu territòri, qu'exploram navèths apròchis de l'amainatjament e de las politicas publicas dab lo supòrt de cercaires, en miant recèrcas-accion o de las enquèstas au près deus ciutadans.
Au demiei deus punts dolorós, que puntatz justament la question de la densitat de l'abitat. Qué voletz díser per aquí ?
Au demiei de las nombrosas òbras qui conduseishem dens l'encastre de la nosta desmarcha « Territòri 2050 », lo subjècte de la densitat qu'ei remontat com ua question sensibla. Qu'ei de mei en mei rare uei qu'un projècte de construccion sia pas contestat. Lo debat sus l'abitat qu'ei sovent blocat enter duas caricaturas : lo pabalhon o la tor de lotjament sociau. Entà temptar de sortir d'aqueths estereotipes, qu'avem miat ua enquèsta de terren au près de 200 abitants en requestionnant las lors aspiracions pregondas. Qu'avèvam besonh de compréner au còp los lors estacaments, çò sus qué son pas prèst de bolegar, e los marges d'abandon. Fin finau, que ns'apercebem qu'enter lo pabalhon o la tor lo camp deus possibles qu'ei hèra mei vaste que s'ac cred.
Quaus son aqueths estereotipes ? E quaus fòrmas navèras l'abitat que poiré préner doman ?
Suus arquetipes, qu'i a per exemple lo deu jardin gran. Quan se questiona los besonhs reaus deus abitants, que ns'avisam qu'aquera espèra ei questionnable. Çò que las gents recercan, qu'ei un terren entà jogar dab los lors mainatges, sortir lo lor can o se retrobar dab amics. Qu'ei lo cas tanben sus la proprietat . Las generacions navèras qu'an un rapòrt a la proprietat qui a pas arren a véder dab las generacions qui'us an precedidas. Que's pòt har un parallèle quan se ved los joens uei hèra mei obèrts a « butinar » d'emplecs en emplecs. E fin finau, qu'i a la question de la privatizacion deus espacis, çò que's vòu possedir entà si. Que s'a testat diferents scenaris, deu simple partatge d'un jardin dinc a ipotèsis mei intensas : que partatgi la cramba d'amic, lo lavapelha, l'òrt, l'auto... Quan se prepausa alternativas concrètas, que ns'apercebem que las personas son hèra mei obèrtas que çò qui s'imaginaré de prim abòrd. Çò que compta fin finau, qu'ei mensh lo lotjament on abiti que la vita qui va dab e la qualitat de las interaccions sociaus dab lo men entorn.
Com se hè entà cambiar de modèle ? Entà anar cap tad autas fòrmas d'abitats ?
Que'ns cau retrobar de la fluiditat dens las trajectòrias residenciaus. Sus l'abitat interurban per exemple, qui ei un enjòc màger suu noste territòri, qu'avem un plan gran nombre de lotjaments devath-utilizats dab ocupants qui vielheishen. Qué ei-çò qui haré qu'aqueras personas poirén quitar lo lor lotjament ? Quan s'interròga aquera populacion, çò que'u manca, que ditzera, qu'ei un tèrç de hidança . Un referent qui'us posca aconselhar e los acompanhar dens aqueth cambiament de vita dificila. Que's tòca ací a questions plan intimas . Se separar deu son lotjament que's pòt aparentar a un dòu entà daubuas personas. Fauta d'abordar aqueras questions de hons, los trajèctes residenciaus que demoran gripats la màger part deu temps . Mei generaument, que cau tanben que cambiàvam lo noste espiar sus l'abitat. Que cau bastir autes racontes desirables autan percutents com estó lo de l'eretatge fordiste deu pabalhon e de l'auto entà las classas mejanas ! Lo qui tròbi creator, qu'ei lo de l'urbanitat articulat a un apròchi de la santat globau. L'urbanitat dens la soa dobla accepcion, tant la qualitat de las fòrmas urbanas qui la nosta capacitat a plan víver amassa dab lo chepic de la bona santat deus umans mes tanben deu vivent au sens large, de l'environament... Com contunhar d'abitar un territòri en preservant la soa abitabilitat ? Qu'ei ua idèa federatora e qui mobiliza au delà deus partiments politics.
Quau espiar que portatz sus la situacion de l'abitat a País Basco ?
Com de nombrosas regions litoraus, País Basco qu'ei plan atractiu e que deu afrontar ua pression fonsièra importanta. Uei, aquera pression qu'a efèits dirèctes, per exemple sus l'emplec deus sasonèrs o deus tribalhaires de la prumèra linha. Com se hè entà har foncionar l'economia locau si aqueras personas se pòden pas mei installar ? Aquò que pausa en clòt la question deu lotjament sociau mes tanben de l'equitat territoriau. Qui a lo dret d'accedir au litorau ? Que son interrogacions legitimas . Mei generaument, que vedi tanben enjòcs d'adaptacion sus un territòri qui ei particularament expausat aus azards climatics. Per exemple, sus la gestion de las inondacions, que's compren uei que cau anar a contrabriu de çò qui ns'avem hèit aquestas decennias. Passar d'ua vision plan fonctionnaliste de l'urbanisme, la cultura deus canèths, qui a pas hèit qu'accelerar lo cicle de l'aiga, a un retorn aus fondamentaus de la natura, en permetent a l'aiga de s'infiltrar aquí on tomba, en retrobant los lheits deus arrius d'origina. Aquí tanben, que tròbi qu'ei un raconte refondateur que de se reapropriar la geografia d'un territòri, se reconnecter en memòria de l'aiga e deus sòus, e qui pòt embarcar la populacion.
Que retrobatz totas las òbras deu Pòle metropolitan Nantas-Sant Nasari suu lor site internet.
Dus conselhs lectura entà pensar l'abitat diferentament
Mona Chollet qu'ei ua jornalista e assagista soïssa vaduda en 1973, reconeguda entau son engatjament feminista e las soas analisis finas deus enjòcs de societat. Dens « A casa. Ua odissèa de l'espaci domestic » (La Descobèrta, 2015), qu'explòra la saviesa deus casaliquèrs e la riquessa de l'espaci domestic, sovent mespresat au profieit de l'aventura exteriora. Chollet qu'i defen l'idèa qui lo « a casa » qu'ei un lòc de ressourcement, d'emancipacion e de resisténcia au contròle sociau, tot en abordant las inegalitats de lotjament e las aspiracions intimas qui s'i projèctan.
Dens « Après la virada, qu'ei a noste » (La Descobèrta, 2025), Marie Kock, jornalista e autora, qu'estúdia la question deu « en çò de-si » peus soviéners d'ua enfança en Auvèrnhe, las mudadas successivas e la quista d'un espaci on se sentir pleament si, revelant atau la complexitat de l'abitar : « lo lòc on s'abita n'ei pas tostemps aqueth on nse sentim a casa ». L'òbra que's distingueish per la soa capacitat a mesclar reflexion filosofica, analisi sociau e experiéncia intima. Marie Kock que s'apièja sus referéncias literàrias (Deborah Lévy, Bachelard, Perec), mes tanben sus ua escritura leugèra e digressive qui hè paupadera la quista d'ua feminitat autonòma, afranquida de las nòrmas tradicionaus deu larèr e de la familha.
Aqueths dus obratges qu'auhereishen deus espiars complementaris e engatjats sus l'abitat, en hant deu « a casa » un espaci de reflexion sus l'individualitat, l'emancipacion e la societat. Que s'adreçan a tots los qui s'interrògan sus çò qui significa vertadèrament « abitar » e sus la faiçon dont los nostes espacis de vita revèlan las nostas aspiracions pregondas.