Episòdi 1 : « Que credi a la fòrça deus imaginaris ecologics entà entrainar lo movement »

Dens las vòstas òbras, que vs'interrogatz purmèr sus la nocion d'ecologia . Que refutatz l'idèa de transicion ecologica . Perqué ?  

L'idèa de transicion que supausa que's passa d'un estat a un aute mes tostemps dens ua mira de progrès. Que rejunhi Jean-Baptiste Fressoz quan ditz qu'aquera transicion ei un mite. Las solucions tecnologicas com las autos ibridas o lo verdiment de las vilas que demoran de las mesuras correctivas mes qui contunhan d'alimentar lo medish sistèma. Çò que cau, qu'ei ua bifurcacion, un cambiament de modèle qui deu pas estar que tecnologic mes tanben environamentau, sociau e mentau, com ac soslinha Félix Guattari.

Entà vosauts, la bascula ecologica que vien purmèr d'un desir pregond, intime. Que parlatz de « henalha ». Que'ns Podetz explicar lo vòste concèpte ?

Los mens tribalhs de recèrca qu'an començat per ua experiéncia personau . Dens lo jardin deus mens parents, a Itxassou, un arbo tricentenari — l'un deus mei vielhs deu vilatge — que s'ei ahondrat de ger a uei . Aqueth eveniment que m'a pregondament mercat . Qu'ei com si quauquarren que s'èra obèrt en jo aqueth dia. Qu'ei aquò qu'apèri ua henalha : un tust, ua emocion qui ei pas que traumatica o brutau, mes qui'vs transforma interior, qui'vs hè bascular cap ad auta causa. En l'ocurréncia entà jo, cap au monde vegetau. Qu'avèvi besonh de compréner perqué aqueth arbo èra mòrt.

Qué avetz descobèrt ?

Qu'èi encontrat un arboriste-élagueur qui m'a partatjat la soa sciéncia deus arbos. Gràcias a eth, qu'èi aprés que lo noste casso familiau avèva patit de nombrós traumatismes, de las sequèras, de las tempèstas, la pollucion luminosa, probable tanben un incendi mes sustot de las copas drasticas qui l'an fragilizat. Qu'èi realizat que la violéncia hèita aus arbos èra pas solament l'ahar deus bòscs rasats en Amazonia mes qu'existiva tanben devath los nostes uelhs, dens los nostes jardins. La halha qui s'ei obèrta en jo dab l'ahonida de l'arbo qu'ei vaduda ua brèca, ua obertura cap a ua auta realitat, ua auta consciéncia. Ne consideravi pas mei los arbos de la medisha faiçon, ne hasèvi pas mei la distincion enter umans e non umans, que m'èri descentrada . Qu'ei aquí lo ligam enter aquera experiéncia e la pensada ecologica, quan se comença de's demandar « Qui s'ei passat ? Perqué aquera istòria me tòca ? ».

Justament, com se passa presa de consciéncia a l'accion ?

Que credi hèra en la fòrça deus imaginaris alternatius entà entrainar lo movement. Qu'ei Ursula Le Guin, escrivana de sciéncia-ficcion, qui la prumèra a parlat deu besonh de contar deus « istòrias vivas » : racontes qui meten endavant la cooperacion, lo partatge, lo respècte de la tèrra meilèu que la guèrra o la mort. Qu'a inventat de nombrós univèrs utopics, alternatius, ecologics, qui s'escartavan de l'imaginari dominant e destructor de l'Òmi contra l'Òmi o de l'Òmi contra la natura. Que m'inscrivi dens lo linhatge d'aqueth concèpte en prepausant lo de « istòrias vivaças », ne referéncia a las plantas vivaças : aqueras plantas qui possan pertot e que regetan shens cès ni pausa . Lo raconte deu mèste-élagueur, qui sap protegir los arbos e que practica ua vertadèra etica deu suenh, que hè partida d'aqueras istòrias vivaças . Que pòden eishamiar aulhors, mes que s'inscriven tanben dens ua filiacion mei anciana . Que pensi ací a Aldo Leopold, forestièr e écologue american, qui descrivè dejà en 1949 dens “Armanac d'un comtat deus sables”, ua istòria parièra, la d'un arbo priglat. L'etica de la tèrra qui desvolòpa dens lo son libe que's retròba dens lo raconte de l'arboriste . En religant aqueras duas istòrias, que's balha mei d'espessor a imaginaris alternatius . Qu'ei ua sòrta de tribalh sosterranh qui'ns hè soscar autament e que'ns mia progressivament a agir autament.