Episòdi 5 - Víver en vila mes a la campanha
A Saint-Palais, vila de 2 200 abitants, los abitants que lògan lo costat arcuelhiu e calorós d'ua comuna a talha umana . Com Claire e Pablo, joens que causeishen de s'i installar entà profieitar d'aquera vita de vilatge a la vila.
Actualizat lo : 30 June 2025
Après aver tribalhat dens la restauracion a l'estrangèr e sus la còsta basca, pendent sasons, qu'ei a Saint-Palais qui Claire Bonnefous, baionesa de 31 ans, e Pablo Trigos, Argentin de 39 ans, qu'an causit de s'installar entà i obrir lo lor pròpi restaurant e escríver un capítol navèth de la lor vita. vila, ne coneishèn pas gran causa, mes de seguida, lo carpe de l'establiment « A la Platana » dab lo son cachet rustic, en plen còr de vila de cap a la comuna, lo dinamisme e lo costat estacant de la ciutat de 2 200 abitants que'us an sedusits .
Víver com lo Sent-Palaisiens
« Ací, tot que's hè a pè, lo centre-vila que's viu en marchant o en bicicleta. Qu'ei ua vita de vilatge a la vila, dab comèrcis de còr de vila dinamica, ua vila on las gents se parlan », qu'aprècia Pablo . Qu'ei çò qui'us a mercats autanlèu la lor arribada. Installats dens un lotjament au som deu restaurant, pres en locacion-geréncia, lo coble joen que's ditz « encantat » per l'actitud deus vesins : « Que ns'an suu pic prepausat ajuda, que's sovien la joena trentenària . N'èram pas abituats ad aquera enteraida . » Qu'aiman lo braçatge de las generacions vienudas sus aquera plaça Charles-de-Gaulle, los joens, las familhas, los pelegrins, nombrós, los toristas tanben, de passatge a l'annada. En vivent en plen còr de la vila, qu'entenen « víver la vila com de vertadèrs Sent-Palaisiens » e profieitar de las realizacions navèras, ací ua sala deus espòrts renovada, aquí ua pista ciclabla, doman un mercat cobèrt. Com eths, autes cobles joens qu'an causit d'ancorar lo lor aviéner dens aquera comuna.
Entà ua vila arcuelhiva
Fins aquí, « Saint-Palais que comptava ua populacion meilèu vielhassosa, qu'avem desirat atirar progressivament joens cobles », que hida lo purmèr cònsol Charles Massondo, desirós de cultivar lo caractèr arcuelhiu de la soa comuna. Entad aquò har, accions que son estadas miadas entà enraiar los lotjaments vacants, programas immobiliaris qu'an vienut a la lutz, tant privats que sociaus, dab lotejaments, de las residéncias. « Qu'i a un efèit d'entrainament collectiu . » Ua OPAH (Operacion Programada de Melhorament de l'Abitat) qu'ei en cors . « l'objectiu qu'ei de prepausar solucions de vita aus abitants. » « Ua vila arcuelhiva e a talha umana », qu'ei aquí lo mèste-mot entà la comuna, confortada dens la soa vision d'aviéner peu dispositiu « Petitas Vilas de Doman ». « Dab aqueth dispositiu, en mei de l'engenheria permetuda, de l'ajuda portada per Patxi Castagnet, lo cap de projècte deu programa, qu'avem podut obrir pòrtas, contactar partenaris, véder çò qui avèva foncionat aulhors abans de montar projèctes. Qu'avem podut confortar la nosta vision entà doman. »
Ua quista de benestar
E l'aviéner entà Saint-Palais, « qu'ei d'estar aquera vila d'arcuelh, peu son patrimòni dejà », qu'explica l'edile : dab la repassada de l'espaci Camin Bideak, qui tornarà obrir a la fin de julhet e que vairà un vertadèr cairehorc culturau e patrimoniau entau Sent-Palaisiens e las gents d'alhors ; la construccion d'ua sala pedagogica sus l'esplanada deu fronton, la refeccion deu mercat cobèrt, qui, « reconnecté a la plaça centrau deu foirail que vairà un lòc de vita, calorós. » Entà dinamizar tostemps mei lo centre, otra los comèrcis de proximitat, los lotjaments disponibles, l'aute enjòc qu'ei de favorizar las mobilitats doças. « Qu'avem « encamat » la dispositiva bicicleta », qu'eslissa lo purmèr cònsol . Près de 2,5 km de pistas ciclablas que son estats realizats . Doman, l'idèa qu'ei de religar las escòlas au centre dab un tròç dedicat, pedanhèr e ciclable. Entà respirar tostemps mélher en centre-vila. Aquera quista deu benestar guida tanben l'obertura prevista cap a la Bidouze, e lo projècte de reabilitacion e de végétalisation de la plaça e de la hala aus pòrcs. « Saint-Palais qu'ei ua vila minerau . Que desiram renaturer l'espaci, crear iscletas de fraicheur. Qu'ei essenciau entà l'aviéner . »
AGENDA - Un collòqui entà repensar l'abitat rurau
Lo 7 d'octobre de 2025, l'AUDAP qu'organiza ua jornada a l'entorn deu tèma « Abitar lo rurau ». Dab mei de 90 % deu son territòri d'intervencion situat en zòna rurau, l'Agéncia d'Urbanisme Atlantic & Pirenèus (AUDAP) qu'a hèit ruralitats un camp d'exploracion prioritària. Pendent tres ans, ua tèsi arcuelhuda per l'Agéncia qu'a permetut de compréner mélher las logicas d'atractivitat residenciau dens territòris com Sola. Aquera dinamica de recèrca que's perlonga uei per ua navèra ambicion collectiva : apregondir las coneishenças, los méter en debat dab los actors locaus e obrir la via a accions concrètas. Quaus desfís entaus territòris ruraus deu Sud-aquitan ? Com imaginar l'aviéner deus nostes vilatges en conciliant atractivitat, qualitat de vita e dinamicas locaus ? Aqueth seminari que s'adreça aus elegits e tecnicians locaus. Que prepausarà presentacions ineditas (INSEE, cercaires, expèrts) sus las migracions residenciaus e las espèras deus abitants, ua taula redona politica dab elegits aus perfius e enjòcs variats atau com un talhèr participatiu entà imaginar amassa responsas concrètas aus desfís ruraus. informacions practicas e un prat-programa detalhat que seràn disponibles a la rentrada de seteme . Beneficiatz d'un accès prioritari en vs'inscrivent ací d'ara enlà E entà explorar lo subjècte, que podetz egaument telecargar la Nòta #8 « Causir d'abitar lo rurau : l'atractivitat residenciau deus territòris ruraus »