Que melhori la gestion de l'aiga suu men neurissatge
Estauviar l'aiga, redusir l'utilizacion de l'aiga bevedera, melhorar la qualitat de l'aiga d'abeverada e la proessa de l'espleitacion. De nombrosas rasons que pòden miar los agricultors a s'interrogar sus la gestion de l'aiga dens lo lor neurissatge. Que'vs prepausam ací un torn d'orizont de las solucions existentas e deus dispositius d'ajudas entà vs'acompanhar.
Actualizat lo : 12 February 2026
La qualitat de l'aiga entà l'abeverada
Qu'existeish ua nòrma entà l'Aiga destinada a la consomacion umana (nòrma EDCH), mes n'i a pas nòrma qualitat entà l'aiga d'abeverada en neurissatge.
Qu'existeish totun recomandacions sus la qualitat de l'aiga d'abeverada entà mantiéner en bona santat los animaus, e obtiéner ua produccion de qualitat, sustot entaus neurissatges leitèrs on la qualitat de l'aiga a un impacte dirècte sus la qualitat de la lèit e los produits leitèrs transformats. Per contra, l'aiga utilizada entà la molhuda e la transformacion agroalimentària déver respectada la nòrma EDCH, afin sustot d'evitar las contaminacions dab bacterias patogènas.
Natura deus polluents
- Biologic :contaminacion a las bacterias patogènas. De nombrosas bacterias com las Escherichia coli o los Enterocòcs fecaus que pòden èstes transmetudas per las dejeccions deus animaus dens los cors d'aiga. Atencion egaument a la transmission de la Salmonelle quan recuperatz aiga de ploja de las teuladas entà l'abeverada, qui ei transmetuda per las dejeccions d'ausèths suus teits ;
- Quimic minerau :metaus (pesucs e non pesucs), acidas basas, produits de tractament de l'aiga com lo clòr ;
- Quimia organica: Pesticidas, idrocarburs, solvents clorats, produits farmaceutics, efluents de neurissatges (nitrats, fosfats…) ;
- Temperatura de l'aiga :ne deu pas estar nitròp cauda ni tròp hreda. Atencion a la hòrta montada en temperatura de l'aiga deus canèths negres en polietilèn (PE) en estiu dens los camps. Que pòt anar dinc a 70 gras, e las vacas ne van pas béver. Qu'ei mei facile de se'n avisar en neurissatge leitèr qui en neurissatge aleitant, pr'amor que lo rendement diminueish autanlèu la molhuda qui segueish la caréncia en aiga.
Las consequéncias de l'aiga de maishanta qualitat
- Cellulas, diarrèas, metritis, mammites, etc. : qualitat bacteriologica ;
- Trobles digestius : excès mineraus e polluents (nitrats, pesticidas) :
- Troble de reproduccion, epaticas e renaus : pH e TH (TH = duretat de l'aiga, sia la quantitat de calci e de magnèsi dissolut dens l'aiga).
- Caduda de produccion : baisha de la consomacion de l'aiga (temperatura, gost, aulor), desmineralizacion.
La qualitat de l'aiga recercada e los tractaments possibles
| Paramètres | Qualitat recomandada | Remarcas e sistèmas de tractaments possibles |
|---|---|---|
| Bacterias : E Coli, Enterocòcs, bacterias colifòrmas totaus, salmonelles, ect. | 0 UFC/100mL | Tractament UV Tractament quimic (clòr) Filtracion per osmòsi invèrsa Manteniment per semiatge de bonas bacterias dens l'aiga entà préner la plaça sus las maishantas. Exemple : daubuns neuridors que dilueishen quefir dens los bacs d'abeveradas (5L entà 1000L d'aiga). |
| Amòni | 0,1 mg/L | Filtracion membrana + carbon actiu Osmòsi invèrsa |
| Nitrits | 0,5 mg/L | |
| Nitrats | 50 mg/L | |
| Hèr totau | 200 µg/L | Elimination per oxydo-reduccion |
| Manganès | 50 µg/L | |
| Carbòni organic totau | 2 mg/L | Filtracion membrana + carbon actiu Atencion, si ei superior a 2 mg/L, lo clòr qui s'utiliza entà tractar l'aiga que vad toxica . |
| Conductivitat | 200 µS/cm a 25°C | Que permet de dedusir la quantitat de residús secs (mineraus). Ua analisi de residús secs qu'ei mei car que la conductivitat, d'on la preferéncia de demandar la conductivitat e de'n dedusir los residús secs. 200 µS/cm. = 100 mg/L de mineraus L'aiga que deu drenar, e non portar mineraus. Que cau ua aiga ni tròp febla ni tròp cargada en mineraus. Dens la nòrma EDCH la conductivitat que pòt estar compresa enter 200 e 1100 µS/cm a 25°C, mes objectiu a l'entorn de 200 µS/cm a 25°C. |
| pH | enter 6,5 e 8,5 mg/L | Neutralizar o acidificar l'aiga |
| Temperatura | Enter 8 e 14°C |
Localizacion e analisis de las pollucions
Seguida au constat d'un problèma dens lo neurissatge podent proviéner d'ua aiga de maishanta qualitat, que cau realizar ua prumèra analisi a la hont entà conéisher la valor de la soa aiga. Puish, si avetz pas identificat de pollucion a la hont, qu'ei un principi de honilh dinc a l'abeurader : analisi deus conduits e de las tinas d'estocatges.
Lista de laboratòris d'analisis d'aiga
Aquí ua lista non exaustiva de laboratòris dens lo Departament 64 podent efectuar analisis de la vòsta aiga. Que cau comptar haut o baish 10€ lo critèri, sia enter 150 e 200 euros entà ua analisi completa deus paramètres :
- Laboratòri deus Pirenèus e de Lanas (LPL) - Carrèra de las Escòlas 64 150 Lagòr - Tel : 05.59.60.23.85
- Laboratòri Labhya - 137 Avienguda de Jalday 64 500 SENT JAN DE LUZ - Tel : 05 59 08 00 10
- Ribatges Pro Tech - 2 Alea Théodore Monod - QU'ESPÀCIA HANAMI - Izarbel 64 210 BIDART - Tel: 05 59 24 19 36
- SARL PBE (País Basco Environament) - 168 carrèra Berge 64 990 Lahonça - Tel : 05.61.27.56.86
Qu'ei preconizat de har lo son prelevament lo matin de l'enviada au laboratòri.
Los besonhs en aiga entà l'abeverada
Las consomacions mejanas en litre per dia per tipes d'animaus :
| Vacas | Vedèras estaridas (+ 2 ans) | Vedèras de mensh de 2 ans | Vedèths | Crabas | Aulha | Crabetas e anhèras | Trojas | Pòrcs engreishatge | Poralhas | Chivaus | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Consomacion mejana L/dia | 40 a 100 | 30 a 60 | 20a 40 | 10 a 20 | 5 a 12 | 3 a 10 | 1,5 a 3 | 20 a 35 | 6 a 12 | 0,1 a 1 | 35 a 90 |
Las bonas condicions entà l'abeverada
- Un debit de 3 bar de pression. Ua vaca que beu en mejana 15 L/min e que s'abeura 7 a 12 còps per dia. Los armugants petits que beven enter 1,5 e 2 L/min ;
- Ua aiga enter 8 e 15 °C ;
- Preferir los abeuraders dab immersion deu morre, larges e hauts (entà evitar los excrements) e faciles a netejar ;
- Brossar au mensh un còp per setmana los bacs. Atencion au biofilme dens las canalizacions ;
- Evitar los recantons e privilegiar los abeuraders longs entà diminuïr la concurréncia ;
- Dens los bastiments, prevéder un sòu plan drenat au nivèu deus abeuraders,
- Dens las pasturas, méter abeuraders a l'ombra e pròchas de las zònas de repaus deus animaus. Que s'estima que si los abeuraders son a mei de 200 m, alavetz cau que 20 % deu lòt que posca béver au còp (adaptar la grandor de l'abeurader). Si los abeuraders son a mensh de 200 m, que s'estima que cau pas que 10 % deu lòt qui posca béver au còp.
Realizar un « diagnostic aiga » de la soa espleitacion
1. Quaus usatges entà quaus tipes d'aiga
- Abeverada deus animaus : que cau har atencion a la qualitat de l'aiga, e donc au sistèma de recuperacion, de filtracion e d'estocatge d'aiga. Las aigas de vila, de hont, de horadatge o de cors d'aiga que seràn sovent privilegiadas a l'aiga de ploja. Que'vs calerà totun protegir los vòstes prelevaments (serar lo horadatge, méter en défens la hont o lo cors d'aiga), e analisar regularament la qualitat de l'aiga prelevada. Totun, qu'ei possible d'utilizar aiga de ploja entà l'abeverada en respectant daubuas condicions de tractament e d'estocatge, mes qui pòden estar onerosas a l'installacion (tinas enterradas, filtres UV etc.).
- Transformacion agro-alimentària e netejatges sanitaris : que'vs calerà utilizar obligatòriament aiga bevedera. Si ètz pas religat au hialat d'aiga bevedera, que podetz utilizar l'aiga d'ua hont devath condicion d'aver har ua demanda d'autorizacion prefectorau au près de l'Agéncia Regionau de Santat (ARS).
- Netejatge de las maquinas o deus sòus : n'avetz pas besonh d'aver ua aiga de qualitat, las condicions de recuperacion e d'estocatge que seràn hèra mensh constrenhentas .
2. Bilanç deus besonhs e ressorsas disponiblas sus l'espleitacion
- Avalorar los sons besonhs en aiga en m3per an : abeverada, netejatge, lavatge, pulverizator, etc. ;
- Analisar las ressorsas disponiblas sus l'espleitacion e las quantitats prelevadas : honts, potz, cors d'aiga, horadatges, aiga de vila, aiga de ploja recuperadas ;
- Si ressorsas existentas, analisar la qualitat de las aigas e securizar los obratges ;
- Determinar lo potenciau en susfàcia de teulada entà la recuperacion d'aiga de ploja.
Las diferentas ressorsas en aiga mobilizaderas
1. L'estocatge e la recuperacion de l'aiga de ploja
L'usatge de l'aiga de ploja en agricultura qu'ei validat entà :
- L'irrigacion ;
- Resèrva de defensa incendi ;
- Lavatge deus sòus e materiau non alimentari ;
- Abeverada deus animaus, dab precaucions.
Pre-requesit a la recuperacion d'aiga de ploja :
- Aver gotèrs ;
- Proscriure los teits dab amiants (sustot entà l'abeverada) ;
- S'assabentar sus la pluviometria locau (en mejana 1 400 mm de ploja per an a País Basco). dadas pluviométriques de metèo França que son egaument disponiblas ací sus Zabal. Entà obtiéner dadas mei precisas, n'esitatz pas a installar pluviomètres sus la vòsta espleitacion ;
- Estimar lo volume e lo tipe d'estocatge segon lo nivèu d'autonomia e lo tipe d'utilizacion desirats ;
- Determinar lo potenciau en susfàcia de teulada entà la recuperacion de l'aiga. 1 mm de de ploja = 1 litre /m2. Exemple de calcul entà ua teulada de 500 m2 : si plau 1 400 mm per an = 1 400 litres / m2/ an estocats, sia 1,4 m3 d'aiga per m2 de teulada per an estocat. Entà ua teulada de 500 m2= 700 m3 d'aiga estocats per an ;
Los mòdes d'estocatge
- Cistèrna plegadissa ;
- Hòssa en géomembrane non cobèrta ;
- Cistèrnas ;
- Tinas enterradas (mei costós qu'en susfàcia).
Entà l'abeverada, privilegiar las tinas enterradas entà limitar las variacions de temperatura e l'exposicion a la lutz (risc d'alteracion de la qualitat de l'aiga). Lo beton qu'a l'interès de neutralizar l'aciditat de l'aiga de ploja e de tibar a la soa reminéralisation. Las tinas de poliestèr ahortit, polietilèn, veire, acèr revestit que son egaument possibles . Atencion si avetz ua connexion dab l'aiga bevedera, qu'auratz besonh d'un disconnecteur .*
Entau netejatge, pas besonh d'aver ua aiga de qualitat. Que cau solament prevéder un sistèma de filtracion entà las huelhas etc., qui deu estar aisidament accessible e nettoyable a l'entorn de las canaus e devaradas.
2. Pompatge en horadatge
- De preferéncia entà l'abeverada deus animaus,
- Demanda d'autorizacion e declaracion obligatòria a la DDTM (formulari a telecargar ací devath) ;
- Prevéder un horadatge d'ensai entà conéisher la pregondor e lo debit. Si lo debit instantanèu ei insufisent, qu'auratz besonh de realizar ua resèrva d'aiga ;
- Protegir lo horadatge entà evitar las contaminacions exterioras : lausa de haut o baish 4 m2 enter terren e intubacion (au mensh 5 cm) en penent, citerneau barrat e securizat, e installacion d'ua barradura a l'entorn deu horadatge.
- Prevéder un acès entà la pompa e lo filtre ;
- Installar un comptader d'aiga : qu'ei obligatòri de declarar la soa consomacion annau ;
- Pensatz a analisar la qualitat de la vòsta aiga entà véder si cau pas installar un sistèma de filtracion ;
- Còst mejan : 200 a 250€ per mètre linear.
- Formulaire déclaration forage et puitsPDF - 8 pages - 223,37 Ko
- Notice forage et puitsPDF - 2 pages - 458,92 Ko
3. Pompatge a har un tribalh d'aiga
Tà çò de la reglamentacion :
- Si lo prelevament eiinferior a 1000 m3, n'ei pas sosmetut a ua demanda d'autorizacion.Totun, entà securizar lo prelevament en cas de contròle, que podetz declarar lo vòste pompatge en enviant un email a la DDTM :ddtm-eaupyrenees-atlantiques.gouvfren declarant :
- Nom deu cors d'aiga, dab autan possible emplaçament deu prelevament sus ua carta ;
- Nombre d'animaus a abeurar ;
- Volume qui pensatz prelevar per an e periòde de l'annada (de mai a seteme per exemple).
- Si lo prelevament superior a 1000 m3, cas rare entà un neurissatge, ua demanda d'autorizaciona la DDTM que deu estar efectuada.
- Que devetz installar un comptader d'aiga, entà seguir la vòsta consomacion e poder assabentar la polícia de l'aiga en cas de contròle.
Important : que devetz mantiéner dens lo cors d'aiga, en aval deu vòste prelevament, un debit sufisent entà garantir a contunhar la vita, la circulacion e la reproduccion de las espècias presentas.
Tà çò de l'amainatjament :
- Mesurar lo desnivèu entà calcular la pèrta de pression (1 bar tots los 10 mètres de desnivèu) ;
- Prevéder un acès entà la pompa e lo filtre.
4. Captatge d'ua hont superficiau
- Si la hont ei privada e n'ei pas a ligada a un cors d'aiga, lo proprietari de la parcèla que'u pòt utilizar shens declaracion ;
- Si la hont ei ligada a un cors d'aiga, la reglamentacion deu pompatge en arriu que s'aplica ;
- Méter en défens la hont entà evitar tota contaminacion per dejeccions animaus.
Qu'Existeish de las ajudas entà finançar lo men projècte ?
Dab lo dispositiu ErrekAgri, la Comunautat País Basco que finança projèctes de preservacion deus cors d'aiga dinc a 15 000 € d'investiments.
Descobrir lo dispositiu ErrekAgri
De las ajudas que son egaument prepausadas pontuaument dens l'encastre d'aperets a projèctes per la Region Navèra Aquitània o France Agrimer.
