Que reduseishi las meas dèishas a la hont

Perqué redusir las meas dèishas ?

« la dèisha melhora qu'ei lo qui se produseish pas ». En mejana, un abitant de País Basco que geta enqüèra 594 kg de dèishas cada annada (balhadas 2024). La nosta consomacion de produits qu'a triplat despuish 60 ans, çò que contribua a l'aviada continua de la produccion de dèishas. Redusir las soas dèishas qu'ei autant un enjòc sanitari e environamentau que financèr.

Mensh de dèishas, qu'ei :

• Purmèr de las economias entà vosautas medishas e entà la collectivitat ;
• Mensh de matèrias prumèras consumidas e donc mensh d'impacte sus l'environament ;
• Mei d'emplecs creats locaument dens las cordèras de reemplec e de reciclatge.

Las questions vòstes pausar 

S'engatjar dens ua desmarcha de reduccion de las soas dèishas qu'ei l'escadença de soscar a las soas costumas de consomacion. Abans de crompar o de getar un produit, que podetz començar per respóner ad aqueras questions practicas.

• Qu'Èi reaument besonh deu produit qui vau crompar ?
• Qu'ac pòdi logar, lo manlhevar o ac mutualizar meilèu que de'u crompar ?
• Com a estat fabricat o produsit ?
• Com ei embalat ?
• Qu'Ei duradís o lèu obsolet ?
• Qu'Ei nociu entà la santat e l'environament ?
• Qu'ac pòdi har jo medish ?
• Qu'ac Vau consumir totaument ?
• Que Pòt enqüèra servir meilèu que d'èste getat ?

La mea desmarcha pas a pas

Cambiar los sons mòdes de consomacion ne's hè pas de ger a uei . Adoptatz purmèr gèstes simples qui poiratz mantiéner dens la durada e qu'avançatz per estapa .

Entà vse guidar, que podetz seguir lo metòde deus 5R en respectant l'ordi de prioritats de baish au som.

1. Refusar

Qu'ei lo 1èr reflèxe a adoptar entà redusir las soas dèishas. Ditas non a tots los produits non essenciaus. Qu'evitatz tot particularament los objèctes a usatge unic com los sacs ne plastic, las palhas ne plastica o la vaishèra getadera. Refusatz tanben los tiquets de caisha, los prospèctus, las publicitats, las goodies, etc.

E ac sabètz ? En apausant un auto-colant Estòp pub sus la vòsta boita a las letras, qu'estauviatz 25kg de papèr per larèr cada annada. Que podetz comandar gratuitament la vòsta auto-colant suu site de Bil La toa Garbi.

2. Redusir

Redusir las soas consomacions qu'ei lo segond pas cap a ua consomacion mei responsabla . Aqueras bonas costumas que s'aplican dens totas las nostas activitats deu quotidian . 

Au burèu 

• Que podetz portar la vòsta bota e deus contenents reütilizaders entau vòste dinnar ;
• Evitar las impressions inutilas de papèr ;
• Netejatz regularament la vòsta boita corric ;
• Privilegiar tanben hornidors qui s'aprovisionan locaument e qu'utilizan produits a barreja .

A casa 

• Aprenetz a har vosauts medishs los vòstes produits domestics o las vòstas cosmeticas, qu'utilizatz produits dab un éco-labèl qui respèctan l'environament. Bil la toa Garbi que'vs prepausa tutoriaus « dòs it youreself » entà crear lo vòste desodorant, lo vòste dentifrici o las vòstas locions démaquillantes. 

Atencion ! Los embalatges presentant logos aus lausanges rois que deven anar a la deisheria pr'amor que contienen elements perilhós. 

• Evitatz los produits a usatge unic com los lingettes getaders, los cotons-tija. Preferitz los flascons recargables, los produits solides ;
• Cosinatz produits locaus e de sason, que conservatz las vòstas rèstas dens boitas reütilizaderas entà non pas pas los degalhar.

Pendent las meas crompas

• Que pensi au cabàs o au tistèth abans d'anar har las meas crompas ;
• Que consumeishi produits dab drin d'embalatges (vrac, gran condicionament) o consignats ;
• Que privilègii produits dab ua durada de vita mei longa . Despuish genèr de 2021, de nombrós produits de consomacion correnta qu'afichan un indicator de réparabilité ;
• Que crompi en segonda man, en botiga o sus Internet. Que podetz, per exemple, crompar mòbles de segonda man a petits prètz aus Envans de QU'AIMÈ .

Dab los mens mainatges

• Que prefereishi las horniduras de classa recargablas e duradissas. Qu'utilizi au maximum aqueras dejà crompadas ;
• Que m'ensagi aus lésers creatius entà har mol-la mea quita decoracion, la mea cosina, los mens desguisaments, los mens embalatges presents (furoshiki) ;
• Que prepari jo medish los mens vrespalhs d'anniversari, que causeishi vaishèra e deus cobèrts reütilizaders ;
• Qu'utilizi tiquets desmaterializats entà las meas sortidas culturaus . 

3. Reütilizar

Çò que consideratz com ua dèisha l'ei pas necessàriament entà totòm. Abans de getar, que podetz pensar a :

• har reparar los vòstes objèctes. L'ADEME que prepausa suu son site un diagnostiqueur de panas entaus vòstes materiaus corrents. Que podetz tanben beneficiar d'un bònus reparacion dinc a 50€ ;
• los tornar véner dens brocantas, vueits-solèrs o sus Internet ;
• los balhar a associacions locaus, los depausar dens recycleries o deus espacis de dons dens las deisherias ;
• los transformar en navèths objèctes. Qu'ei çò qui s'apèra lo surcyclage.

Practica ! Suu site de Bil la toa Garbi, que trobaratz las coordenadas d'actors locaus engatjats dens l'economia circulara .

4. Tornar a la tèrra

Las dèishas organicas que representan postemas deu 1/4 deu volume de las nostas pobèllas. Pr'aquò, solucions qu'existeishen entà los valorizar. Qué ajatz o non un jardin, la practica deu compostatge qu'ei tostemps possibla . Ací, que quauqu'un vs'explica com vs'equipar gratuitament d'un compostader e realizar un bon compost.

Bon a saber ! Bil la toa Garbi que prepausa tanben ua ajuda de 50€ entà l'esglachada de las vòstas dèishas de jardin.

Nouveau ! A partir d'octobre de 2026, la Comunautat País Basco que met en plaça un sistèma navèth de collècta de las dèishas alimentàrias dens daubuas comunas. Descobritz com fonciona aqueth servici navèth, qui son los abitants concernits per aquera mesura e quaus son las consignas de tria a respectar.

5. Reciclar

Lo reciclatge qu'ei lo darrèr gèste utile entà evitar de produsir tostemps mei de dèishas. Entà encoratjar la soa practica, la Comunautat País Basco qu'a metut en plaça la simplificacion de la tria e que multiplica los punts de collècta suu territòri . Entà conéisher las consignas de tria e los punts de collècta a proximitat, que consultatz la nosta pagina informacion « Que trii las meas dèishas ».

Qui me pòt ajudar a diminuïr las meas dèishas ?

Las ressorsas Zèro dèishas de Bil la toa Garbi

Lo Sindicat Bil la toa Garbi que prepausa suu son site Internet de nombrosas ressorsas entà redusir las soas dèishas e tendra cap a ua consomacion mei responsabla. Qu'i trobaratz, per exemple, un annuari deus actors de la zèro dèisha e zèro gaspilhatge a País Basco mes tanben deus guidas practics entà tots los écogestes deu quotidian.

Los Animators entà la Reduccion e la Tria de las Dèishas (A.R.T.D)

Los animators que vs'acompanhan e que vs'aconselhan dens la vòsta desmarcha de reduccion de las dèishas .

Contactar un A.R.T.D près de casa mea

Los rendètz-vos a non pas mancar

Lo Sindicat Bil la toa Garbi qu'organiza cada annada en noveme lo hestau Zèro Dèisha, Zèro Gaspilhatge. Ua bona escadença entà encontrar los actors de la zèro dèisha qui ageishen locaument e vse lançar a la vòsta tor !

Lo simulator « Qui har de las meas dèishas » de l'ADEME

L'atruna « Qui Har de las meas Dèishas » qu'indica en quauquas segondas l'o las solucions de tria en foncion deu tipe de produit e deu son estat. Que privilègia purmèr las solucions ecologicas e vertuosas entà que las dèishas qui avetz pas podut evitar qu'ajan l'impacte environamentau mei feble possible .