Episòdi 3 - Pastors en transumància : los prumèrs gardians de la montanha
Aporats a 1000 mètres d'altitud, Pauline e Ellande que passan la mieitat de l'annada dab las lors aulhas sus las hautors deu platèu d'Iraty. Ua vita au ritme de las sasons qui partatjan dab passion aus visitaires qui vòlen descobrir lo quotidian d'un neuridor transumant.
Actualizat lo : 3 February 2026
A cada debuta de prima, b'ei la mudada grana ! Pauline e Ellande que quitan la lor bòrda d'Ahaxe, près de Sent Jan-Pè-de-Pòrt, entà rejúnher lo platèu d'Iraty on demoraràn dab las lors bèstias dinc a las prumèras nèus d'ivèrn. « Qu'ei com lo noste dusau ostau, que testimònia la neuridora . Que s'abita acerà haut ua bona partida de l'annada e entad arren au monde ne's cambiaré vita ! »
Ua jòga impossibla
Pr'aquò, las debutas en estiva que son luenh d'estar evidents. Quan lo coble recupèra en 2019 lo cayolar familiau (ndlr : lo refugi deus pastors en montanha), lo confòrt qu'i ei rudimentari . Pauline que sauneja d'i produsir lo son hormatge mes lo site n'ei pas equipat . « Qu'èm partits de zèro. Totòm que'ns disè qu'èra holia », que's sovien . Gràcias a las ajudas publicas e un manlèu consequent, eths réaménagent la bastissa, que basteishen ua embarra entau bestiar e un locau entà la fabricacion deu hormatge. Entad aquera erudita joena, qui a passat de nombrosas annadas dens las bòrdas de l'Exagòne a estudiar los saber-har deus neuridors, la practica de la transumància qu'ei tostemps estada ua evidéncia . « Qu'ei bon purmèr entà la santat de las aulhas, ce justifica, mes qu'ei tanben bon entaus paisatges e lo torisme. Qu'ei en partida gràcias aus pastors qui la montanha ei entertienuda e practicabla. »
Acabada l'imatge deu pastor rustic
Lo quotidian sus las cimas pirenencas qu'ei calcat suu ritme de la natura . « Que'ns lhevam e que'ns cocam dab lo só . » Lo matin, Pauline que molh a man las soas 100 aulhas . Las bèstias que passan puish la lor jornada a arpentar las 60 ectaras de tèrras acordadas per la comission sindicau deu País de Cize qui gereish las estivas sus aqueth sector. Pauline qu'ei ajudada per un pastor salariat qui susvelha los animaus deu temps que prepara las soas tomas. Aus visitaires e curiós qui s'aprèssan, qu'obreish volontièr las pòrtas deu son cayolar . « las gents que son suspresas qu'òm viva dens un certan confòrt. Qu'an en cap l'imatge deu pastor rustic . » Elle, que vòu mostrar au contrari la modernitat deu son mestièr e qu'espèra que peu son testimoniatge balharà au public lo gost « de's reconnecter au terrador. »
Véder tots los episòdis deu dossièr
Aqueth article qu'ei tirat de la Revista País Basco n°8 de la Comunautat País Basco
