Episòdi 3 : A Hendaia, l'escòla-collègi Sent Vincenç que's sèrv de l'ecologia entà melhorar la soa pedagogia
Lo grop escolar Sent Vincenç a Hendaia que plaça l'ecologia e la solidaritat au còr deus sons aprendissatges. Un projècte qui cèssa pas de créisher gràcias a l'engatjament deus professors, parents e de nombrós partenaris suu territòri. Descobèrta d'aqueth establiment avantguardista, dab lo director deu collègi Philippe Bancon.
Actualizat lo : 15 October 2025
Au còr deu centre-vila de Hendaia, lo grop escolar Sent Vincenç que sembla a un laboratòri petit deus possibles. Mobilitats doças, compostatge de las rèstas de la cantina, creacion d'un òrt pedagogic, netejatge de las plajas, installacion d'un repair cafè, mesa en plaça d'un hialat d'enteraida e de co-aprendissatge enter parents, ajuda a las shens-acès... ací, tot qu'ei pensat e organizat a l'entorn de las questions ecologicas e sociaus.
Un projècte collectiu engatjat mei de 12 ans a dab l'arribada deu director deu collègi Philippe Bancon. Entad aqueth ancian delegat generau deus Escots e Guidas de França, a la fibra verda assumida, l'escòla qu'ei dens lo son ròtle quan ensaja « de balhar motius d'esperança entà la joenessa, dens un monde pas tostemps plan colorat. » Mes lo pedagògue ne cèrca pas de convéncer, meilèu a entrainar « N'èm pas ua associacion militanta, ce refuta d'aviada. Tot que's hè sus la basa deu volontariat e dens lo quadre escolar unicament. »
Un movement collectiu
Las accions començadas qu'an tostemps ua mira pedagogica, en ligam dab los ensenhaments ne classa. Mes entà que los projèctes s'ancoren dens la durada, que dévian tanben implicar sistematicament cinc autas compausantas, qu'insistesca Philippe Bancon, en mostrant la carta d'establiment qui acte aqueths principis : « Que devem tocar los escolans evidentament mes tanben los professors, los parents, las infrastructuras e fin finau lo territòri, en recercant partenaris locaus sus qui ns'apiejar. » Au demiei deus prumèrs obradors lançats, lo de las mobilitats qu'a servit de galòp d'ensai . « Qu'èm estats acompanhats per Recycl’Arte (NDRL : ua associacion hendayaise de promocion de las mobilitats doças) entà estructurar la nosta desmarcha », que conta lo director .
Après ua fasa de diagnostic, un plan d'accions qu'ei començat . L'escòla e lo collègi que crompan ua flòta de 35 bicicletas d'escadença e qu'installan dens las lors parets un talhèr de reparacion ; los ensenhaires que's forman entà enquadrar las sortidas escolaras en bicicleta e qu'acompanhan escolans entà que vàdian referents mecanicians. Que meten tanben en que plaça ua aplicacion de cotranspòrt e qu'organizan un plan de mobilitats entà incitar los parents a cambiar las lors costumas de desplaçament. « Tostemps dens aquera idèa de federar, d'entrainar un movement collectiu », qu'insisteish lo responsable .
La revolucion dinc dens los comuns
L'establiment ne segueish pas de huelha de rota tota traçada e ne's fixa pas objectius a aténher. « Que pilotam per vents favorables, qu'explica Philippe Bancon . A cada còp qu'ua oportunitat se presenta, qu'interrogam las nostas practicas e qu'ensajam d'anar lo mei luenh possible dens la coheréncia. »
L'an passat, lo grop escolar qu'a enqüèra passat un cap suplementari en s'atacant de front a la question deus comuns. « Un impensé deus nostes establiments », que justifica Philippe Bancon qui a suu pic vist lo potenciau transformador darrèr l'obrador de refeccion deus WC. « Cada annada, que degalham milèrs de litres d'aiga e que perdem ua ressorsa preciosa . » Ajudat de l'Agéncia de l'aiga Ador-Garona, qu'a hèit installar urinaders shens aiga e deus comuns secs « mes dab un procediment novator. Ne's ved e ne's sent pas arren ! », ce partatja que contenta, en mostrant la ventilacion qui renvia las aulors a l'exterior. L'establiment qu'ei lo tot prumèr en França a méter en plaça la collècta de las urinas deus sons escolans. Après mantun mes de tèst dens los sanitaris de las dròllas, lo dispositiu qu'ei fin finau estat generalizat a l'ensemble deus lòcs aquera annada, comuns deus professors inclús. Mes la transformacion ne s'arrèsta pas aquí !
Gràcias au supòrt tecnic de B.L.E (NDRL : ua associacion qui ajuda a desvolopar ua agricultura biologica a País Basco) e deu laboratòri scientific LEESU, lo grop escolar qu'a montat de totas pèças ua cordèra de reciclatge dab un legumaire hendayais e tres comunas entorns qui reütilizan las urinas com fertilizants. Entà Philippe Bancon : « Qu'ei ua bocla hyper vertuosa ! Mensh de crompas d'intrants entaus agricultors, deus estauvis d'aiga mes tanben mensh de tractaments entaus sistèmas d'assaniment. » Jamei a cors d'imaginacion, lo director visionari qu'aimaré doman replicar aqueth modèle dens autas escòlas o lòcs publics de País Basco e crear ua cooperativa entà pilotar tot lo sistèma. « la mesa en plaça qu'ei simpla e drin couteuse. »
Ensenhaire en SVT, Imanol Rattinacanou que cred fèrmament au projècte, eth tanben. Que's sèrv de l'atruna entà illustrar los sons cors suus estauvis d'aiga, la nutricion de las plantas o enqüèra la qualitat deus mieis aqüatics. « Aquò que'm permet de copar daubuas posturas d'ensenhament, d'estar mei dens lo concrèt entaus qui son mensh escolars », qu'explica lo professor joen . Que projècta dejà l'an qui vien d'organizar ua sortida en mar entà har descobrir aus escolans ua aira marina protegida. « Qu'ensajam tostemps de copar la pedagogia dab experiéncias de vita. Qu'ei d'eths medishs que deven vàder écocitoyens ! »